Ceyms Vatson
| Ceyms Vatson | |
|---|---|
| ing. James Dewey Watson[1] | |
| | |
| Doğum tarixi | 6 aprel 1928[1][2][…] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 6 noyabr 2025[4] (97 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Elm sahələri | biokimya, Genetika, Molekulyar biologiya, Molekulyar genetika |
| İş yerləri | |
| Təhsili |
|
| Üzvlüyü |
|
| Mükafatları |
|
|
|
|
Ceyms Votson (ing. James Watson, 6 aprel 1928[1][2][…], Çikaqo, İllinoys[1][3] – 6 noyabr 2025[4], Saffolk[d], Nyu-York[5]) — 1950-ci illərdə Fransiz Krik ilə apardığı araşdırma ilə DNT-nin cüt spiral quruluşunu aşkar edərək Nobel Mükafatını almış amerikalı məşhur elm adamı, bioloq.
Həyatı və kəşfləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Çikaqo Universiteti zoologiya üzrə təhsil aldıqdan sonra 1950-ci ildə İndiana Universitetində maqistatura oxumuşdur. 1950–1953-cü illərdə öncə Kopenhagendə, sonra da Kembric Universitetidə DNTnin quruluşunu çıxarma üzərində araşdırmalar aparmışdır. Kembric Universitetidə Fransiz Krik ilə girişdiyi analizlər nəticə vermiş və 1953-cü ildə Nature jurnalında qısa, sadəcə 900 sözdən ibarət məqalələrinin nəşri elm adına önəmli bir qaranlıq bölüm aydınlanmış oldu. Məqalə belə başlıyırdı: "Dezoksiribonuklein (DNT) üçün bir quruluş təklif etmək istəyirik…"
Ancaq bu kəşfdə Rosalind Franklinin də payı böyükdür. Əgər 38 yaşında xərçəngdən ölməsəydi o da veriləcək Nobel Mükafatını paylaşa bilərdi. DNT-nin cüt spiral quruluşunun olduğunun tapılmasında Rosalind Franklinin Rentgen şüaları rəsmləri önəmli rol oynamışdır. Ancaq özü Rentgen şüalarıının rəsimlerini doğru şərh etməmişdir.
Nailiyyətləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Ceyms Uatson 1956'da Harvard Universitetinde Molekulyar Biyoloji və Biyokimya Professorluğuna gətirildi.
1962 yılında Dr. Crick'lə DNT'nin 3D quruluşunu kəşf etdiyinə görə Nobel mükafatına layiq oldular.
1967 ilində isə The Double Helix: A Personal Account of the Discovery of the Structure of DNA (İkili spiral : DNT quruluş həlli öyküsü) adlı, DNT'nin ətraflı həlli öyküsünü ehtiva edən kitabını yazdı.
Nobel mükafatını satdı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Ceyms Uatson, 1962-ci ildə DNT-nin cüt spiral quruluşunu kəşf etdiyi üçün aldığı Nobel mükafatını satışa çıxardaraq 4,8 milyon dollara satmışdır. Beləcə tarixdə ilk dəfə həyatda olan bir Nobel laureatı mükafatı satmışdır. BBC-nin xəbərinə görə, Nyu-Yorkdakı Christie's hərrac evində satışa təqdim edilən qızıl medalın 2,5 −3,5 milyon dollara satılması gözlənilirdi. 86 yaşındakı Votsonun mükafatını maddi çətinliklər səbəbiylə satışa çıxardığı bildirilib.
Həmçinin bax
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 P.A.M.Dirac Biography (ing.). // Biography: Historical & Celebrity Profiles. (İstifadə tarixi: 22 iyul 2018).
- 1 2 James Dewey Watson (ing.). // Encyclopædia Britannica. (İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2017).
- 1 2 Store norske leksikon (buk.). ISSN 2464-1480. (İstifadə tarixi: 17 oktyabr 2026).
- 1 2 James D. Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 (ing.). The New York Times. 7 noyabr 2025. (İstifadə tarixi: 10 noyabr 2025).
- 1 2 The New York Times (ing.). / ed. Joseph Kahn. Manhattan: New York Times Company, A. G. Sulzberger. ed. size: 443000 ISSN 0362-4331. (İstifadə tarixi: 9 noyabr 2025).
- ↑ P.A.M.Dirac Biography (ing.). // biography. (İstifadə tarixi: 22 iyul 2018).
- ↑ American Scientist (ing.). Sigma Xi. ISSN 0003-0996; 1545-2786.
- ↑ Watson James Duty (ing.). nas.gov.ua. (İstifadə tarixi: 19 iyul 2026).
- ↑ James Dewey Watson | American Academy of Arts and Sciences (ing.). amacad.org. (İstifadə tarixi: 15 mart 2026).
- ↑ James D. Watson – NAS (ing.). nasonline.org. (İstifadə tarixi: 19 iyul 2026).
- ↑ James Watson (dan.). royalacademy.dk. (İstifadə tarixi: 15 mart 2026).
- ↑ Dr James Watson FRS | Royal Society Fellow (ing.). royalsociety.org. (İstifadə tarixi: 19 iyul 2026).
- ↑ Уотсон Джеймс Дьюи. | ИС АРАН (rus.). isaran.ru. (İstifadə tarixi: 15 mart 2026).
- ↑ www.ae-info.org (ing.).
- 6 apreldə doğulanlar
- 1928-ci ildə doğulanlar
- Çikaqoda doğulanlar
- 6 noyabrda vəfat edənlər
- 2025-ci ildə vəfat edənlər
- 97 yaşında vəfat edənlər
- Nyu-York ştatında vəfat edənlər
- Harvard Universitetinin müəllimləri
- Kembric Universitetinin müəllimləri
- Çikaqo Universitetinin məzunları
- İndiana Universiteti Bluminqton məzunları
- Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvləri
- ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvləri
- London Kral Cəmiyyətinin üzvləri
- Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvləri
- SSRİ Elmlər Akademiyasının üzvləri
- Avropa Akademiyasının üzvləri
- Prezident Azadlıq medalı ilə təltif edilənlər
- ABŞ Milli Elmlər medalı ilə təltif olunanlar
- Copli medalı ilə təltif edilənlər
- Fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatları
- London Kral Cəmiyyətinin əcnəbi üzvləri
- Əlifba sırasına görə alimlər
- ABŞ zooloqları
- ABŞ ateistləri
- İrlandəsilli amerikalılar
- İngilis mənşəli ABŞ şəxsləri
- "Britaniya imperiyası" ordeninin cəngavər-komandorları
- Çikaqoda doğulan yazıçılar
- ABŞ genetikləri