Orongo

Orongo
	Orongo (es)
Situación
País	Chile
Rexón	Rexón de Valparaíso
Provincia	Provincia d'Islla de Pascua
Comuña	Islla de Pascua
Tipu	xacimientu arqueolóxicu
Coordenaes	27°11′22″S 109°26′33″W / 27.1894°S 109.4425°O
	Orongo Orongo (Chile)
Datos

Orongo, que significa en rapanui El Llamáu, ye un xacimientu arqueolóxicu de Chile, asitiáu al suroeste de Tosquila Nui nel visu del volcán Rano Kau. Ye una aldega ceremonial construyida con motivu del cultu de Make-Make y la competencia del tangata-manu. El so usu yera estacional, pos s'utilizaba namá una cuantes selmanes al añu, nel entamu de la primavera.^[1]^[2]

Trátase d'un pobláu con edificios con forma de botes construyíos en piedra llábanu o keho, que al tar semi fundíos, asemeyen cueves.^[3]

Orongo ye tamién el principal sitiu d'arte rupestre de Tosquila Nui, con centenares de variaos petroglifos que dan cuenta de la importancia qu'algamó esta aldega en tiempos antiguos. L'aldega foi construyida escontra fines del sieglu , anque el cultu del tangata-manu paez que foi adquiriendo relevancia nos sieglu xvi posteriores.

El pobláu nun pertenecía a nengún pueblu rapanui, creyéndose qu'ellí s'agospiaben los sacerdotes. Sábese qu'ellí se celebraba la ceremonia del Tangata manu nes que participaben tolos habitantes de la islla; a entamos de la primavera, temporada en que les aves marines añeren nos castros como parada de descansu migratoriu, en Orongo axuntábense los xefes de les cles (´ariki) de tola islla xuntu colos sos representantes (hopu manu) que baxaríen el cantil de 300 metros y nadaríen 1400 metros para buscar, nel mayor de los trés castros (Motu Nui) qu'esisten frente al pueblu, un güevu de manutara (Gaviotín Apizarrado), una y bones quien lo atopara primeru y volviera a Orongo apurriéndo-y el güevu a quien postulaba ser rei (tangata hoa manu) de la islla pol períodu d'un añu, yera nomáu polos sacerdotes rei de tola islla.

Importancia

El cultu de los antepasaos, representáu pol masivu talláu d'estatues megalítiques, o moai, foi unu de les traces más sobresalientes de la cultura prehistórica Tosquila Nui', y les sos manifestaciones apoderen el paisaxe insular.

Sicasí, a partir del sigo XVI, la sociedá isleña foi abandonando el megalitismo como espresión política y relixosa, y reemplazándolo pol cultu al dios Make-Make, estrechamente venceyáu a la fertilidá, la primavera y la llegada d'aves marines migratories.

Orongo aportó al focu d'esti orde emerxente, representando asina una nueva etapa na historia y cultura isleña, na cual la relixón y un sistema políticu distintos a los anteriores impúnxose gradualmente na sociedá y marcó la so aportar hasta fines del sieglu xix, fecha de la que data la última ceremonia celebrada en 1867. La pequena aldega de Orongo representa aquella nueva fase histórica.

Caltenimientu

Orongo presenta, dende el puntu de vista conservacional y arqueolóxicu, una importante fraxilidá. L'aldega ta emplazada nun cantu estrechu del cráter, que ta bien espuestu a la erosión marina, y a fuertes vientos y agües de forma permanente. La escotadura o kari-kari, que se repara al sur de Orongo amuesa cómo l'acción del mar hai erosionado el volcán, y la so meyora en dirección al cráter.

Nuna de les cases meridionales de l'aldega destacaba un moái llamáu Hoa Haka Añada Ia; esta singular estatua de basaltu tien 2,5 m d'altu, y nel so llombu grabaron dellos petroglifos venceyaos al ritual del tangata-manu. El moái foi sustraíu en 1868 y que güei esíbese nel Muséu Británicu d'Historia Natural.^[4]