Idioma islandés

Íslenska y íslenska
Faláu en
Faláu en	Islandia, Dinamarca, Estaos Xuníos y Canadá
Númberu de falantes
Datos
Familia	West Scandinavian (en) y llingües escandinaves
Estáu de vulnerabilidá	1 seguru
Sistema d'escritura	alfabetu llatín, Icelandic alphabet (en) y Icelandic Braille (en)
Reguláu por	Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum
Códigos
ISO 639-1	is
ISO 639-2	isl y ice
ISO 639-3	isl

L'islandés (n'islandés: íslenska) ye una llingua indoeuropea de la familia xermánica y l'idioma oficial d'Islandia, onde lu fala la inmensa mayoría de los sos aproximadamente 380 000 habitantes. Destaca nel panorama llingüísticu européu por ser una llingua con una homoxeneidá cuasi total, siendo la única llingua nórdica que nun presenta una variación dialeutal significativa al llargor del so territoriu.

Filoxenéticamente, l'islandés pertenez al grupu de les llingües xermániques septentrionales, concretamente al subgrupu nórdicu occidental. Dientru d'esta caña, forma'l conxuntu de les llamaes «llingües nórdiques insulares» xunto col feroés —el so pariente vivu más cercanu, faláu nes islles Feroe— y l'estintu norn, que se faló nos archipiélagos escoceses de les Órcades y les Shetland hasta'l sieglu XVIII. Toes estes llingües deriven direutamente del nórdicu antiuu occidental, lleváu a estes islles por colonos y viquingos noruegos ente los sieglos IX y X. Magar que l'islandés y el feroés comparten una fonda semeyanza gramatical y léxica per aciu d'esti orixe común, sieglos de diverxencia y evolución fonética independiente fixeron que güei nun seyan mutuamente intelixibles na fala, anque los sos falantes sí caltienen un altu grau de comprensión mutua na llectura.

A diferencia de les llingües nórdiques continentales (como'l noruegu, el danés o'l suecu), qu'esperimentaron una drástica simplificación gramatical a lo llargo del los sieglos, l'islandés carauterízase pol so estremu conservadurismu. Ye una llingua flexiva sintética de gran complexidá morfológxica que caltién cuasi intautu'l sistema del nórdicu antiuu, conservando la declinación de sustantivos, pronomes y axetivos en cuatro casos (nominativu, acusativu, dativu y xenitivu), asina como un entrevesgáu sistema de conxugación verbal. Esta escasa evolución llingüística guarda diferencies mui notables col restu de la rexón escandinava y dexa a los islandeses modernos lleer testos clásicos y sagues medievales del sieglu XIII con rellativa facilidá.

Historia

La llingua islandesa (íslenska) ye la llingua escandinava occidental que se fala n'Islandia desque llegaron a la islla xente noruego por vuelta l'añu 1000 d.C.

El nome de la llingua daquella ye actualmente escandinavu antiguu o noruegu antiguu. Ye d'ente les llingües nórdiques la que meyor caltién la estructura inicial de l'antiguu escandinavu. Pue dicise que ye un casu únicu de continuidá llingüística: nin el pallabreru nin la gramática s'estremen grandemente de la llingua antigua de les sagues, d'esta que los escolinos islandeses son a lleer les sagues y les eddes.

El métodu de creación de pallabres ye autónomu, prefiriéndose tirar de pallabres de raigañu escandinavu pa nomar invenciones modernes: sími (teléfonu, d'una pallabra pa "filu"), útvarp (radio, de ut, "p'ambora", y varp, "tiru").

El desendolcu d'una pronunciación estremada de la llingua antigua permite establecer dos etapes históriques:

-Islandés antiguu, hasta 1500.

-Islandés modernu, de 1500 p'alantre.

Delles frases corrientes n'islandés

islandés: íslenska /iːslenska/
hola: góðan dag /gouːðandaːγ/
adiós: bless
por favor: gjörðu svo vel /gjør θʏ sɔ vɛːl/
gracies: takk fyrir /taʰk fɪːrɪr/
esi: þetta /θeʰta/
cuánto?: hver mikið /xver mɪːcɪð/
sí: já /jauː/
non: nei /nej/
salú!: skál! /skauːl/

Referencies

Enllaces esternos

Historia y gramática de les llingües xermániques Archiváu 2011-09-17 en Wayback Machine