Ir al contenido

Ditrysia

De Biquipedia
(Reendrezau dende Paixarela)
Ditrysia
Viravolas
Kamehameha
Denominacions populars
ditrisios
Clasificación cientifica
Eukaryota
Animalia
Arthropoda
Insecta
Lepidoptera
Ditrysia
Familias
Familias de Ditrysia:

Superfamilia Hesperioidea:

Superfamilia Papilionoidea:

Os ditrisios (nombre cientifico Ditrysia) son un grupo natural d'insectos adintro d'es lepidopteros. Representan un clado a lo que no han dato categoría taxonomica, pero que incluye arredol d'o 98% d'as especies descritas de lepidopters. Incluye diferents especies tanto de paixarelas[1][nota 1] u viravolas[1][nota 2] como de palometas[1]

Tienen l'aparello vocal modificato que s'ha transformato enta una trompa, y as alas cobiertas d'escametas. En bi ha que son nocturnas y tamién diurnas.

En aragonés bi ha diferents zoonimos pa os integrants d'este clado, pero basicament son variants de "vola" u "voleta" y de "paixarela" pa as familias diurnas y "palometa" pa as familias nocturnas.

O conchunto de variants vola, voleta, viravolas podrían estar muito antigas y tener connexión con o gallego bolboreta y con o portugués borboleta, que han quiesto relacionar con un hipotetico *belbellita, formato a partir de bellus. Volondrina y volandrina son propias de l'benasqués y compartitas con o catalán ribagorzano d'a redolata de Las Paúls.

O conchunto de variants arredol de paixarela presentan una distribución principalment centro-oriental y son: pajarel, pajarela, pajarella, pasarella, pacharella, pajareta, paixarela, paixarelas, paixarella, paixareta y pasabela. Son claras derivacions d'o latín passer como a parola paixaro, y de feito beluna d'estas variats coincide con ciertas denominacions d'aus chicotas y con as laminerías que resultan d'escalfar cierta variedat de panizo.

En bella variant d'aragonés se solapan os dos tipos de denominación d'as formas diurnas, por eixemplo en chistabín tenemos pasabela y vola.

  1. Con a variant paixareta.
  2. En singular, tamién viravolas.

Referencias

[editar | modificar o codigo]
  1. 1 2 3 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).