Ditrysia
| Ditrysia | |
|---|---|
| Kamehameha | |
| Denominacions populars | |
ditrisios | |
| Clasificación cientifica | |
| Eukaryota | |
| Animalia | |
Filo: |
Arthropoda |
| Insecta | |
| Lepidoptera | |
| Ditrysia | |
| Familias | |
| Familias de Ditrysia: Superfamilia Hesperioidea: Superfamilia Papilionoidea: | |
Os ditrisios (nombre cientifico Ditrysia) son un grupo natural d'insectos adintro d'es lepidopteros. Representan un clado a lo que no han dato categoría taxonomica, pero que incluye arredol d'o 98% d'as especies descritas de lepidopters. Incluye diferents especies tanto de paixarelas[1][nota 1] u viravolas[1][nota 2] como de palometas[1]
Tienen l'aparello vocal modificato que s'ha transformato enta una trompa, y as alas cobiertas d'escametas. En bi ha que son nocturnas y tamién diurnas.
Zoonimia
[editar | modificar o codigo]En aragonés bi ha diferents zoonimos pa os integrants d'este clado, pero basicament son variants de "vola" u "voleta" y de "paixarela" pa as familias diurnas y "palometa" pa as familias nocturnas.
O conchunto de variants vola, voleta, viravolas podrían estar muito antigas y tener connexión con o gallego bolboreta y con o portugués borboleta, que han quiesto relacionar con un hipotetico *belbellita, formato a partir de bellus. Volondrina y volandrina son propias de l'benasqués y compartitas con o catalán ribagorzano d'a redolata de Las Paúls.
O conchunto de variants arredol de paixarela presentan una distribución principalment centro-oriental y son: pajarel, pajarela, pajarella, pasarella, pacharella, pajareta, paixarela, paixarelas, paixarella, paixareta y pasabela. Son claras derivacions d'o latín passer como a parola paixaro, y de feito beluna d'estas variats coincide con ciertas denominacions d'aus chicotas y con as laminerías que resultan d'escalfar cierta variedat de panizo.
En bella variant d'aragonés se solapan os dos tipos de denominación d'as formas diurnas, por eixemplo en chistabín tenemos pasabela y vola.
Notas
[editar | modificar o codigo]Referencias
[editar | modificar o codigo]- 1 2 3 (an) Diccionario aragonés-castellano-catalán. Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de 2024 (accesible vía web).