跳至內容

Laos

nani… a masadak Wikipedia

Laos(寮國)

Flag of Laos
Flag of Laos
Location of  Laos  (green)in ASEAN  (dark grey)  –  [Legend]

Itini i 18 00 N, 105 00 E, noAsiya ko Laos. Polong no sekalay i 236,800 sq km “saka 84 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 230,800 sq km, no nanom a sekalay i, 6,000 sq km ” Polong i 7,019,073 ko tamdaw.

sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 10.60%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 67.90%, malo no roma to a sera 21.50%.

siyoto(首都) O [[[Vientiane]](永珍) ko Siyoto.

katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakatosa ko safaw 2 a romi’ad.

O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Bounnhang Vorachith(本揚·沃拉吉), patirengan a romi’ad i 2016 a miheca(年) saka 1 folad saka 22 a romi’ad.

Pi’arawan to lakaw

LAOS-zen-min-min-cu-kong-ho-kwo

[mikawit | o yin-se-ma no pisinanot]

O matatodongay a ngangan no LAOS i, o LAOS-zen-min-min-cu-kong-ho-kwo, ano pakamoko'en ko pangangan i, o "LAOS" han nangra. O cecayay a sya-hwey-cu-yi a kitakit kora, itiraay i Cong-nan-pan-taw no wali-timol no Ya-cow. O tatapangan ato satata'angay a maci i, o Yong-cen, saheto o sowal no LAOS ko kalosowal no finawlan itira. O kakahad no sera no LAOS i, ira ko 23.68 a mang a pin-fang-kong-li. O ka'aloman no tamdaw i, ira ko 758 a mang (i 2023 a mihecaan). I wali-timol no Asia i, o LAOS aca ko cecayay a kitakit a awaay ko lilis no riyar. I wali i, malalilis ato Yey-nan; i timol i, ato Cyen-pu-cay; i etip i, ato Tay-kwo ato Myen-tyen; i amis sato i, malalilis ato Cong-kwo.

O sa'ayaway a mapacecayay a kitakit i likisi no LAOS i, o patirengan ni Fa-ang (Fa Ngum) i 1353 a mihecaan a Lan Xang a hontian a kitakit. O tatapangan a maci itiya i, o Luang Prabang. Na o satata'angay a kitakit i Cong-nan-pan-taw cangra itiya, to pakayniay i ka'aloman no tamdaw, kalali'aca ato fonka. Makaop to sepat a so'ot a mihecaan ko kaira no Lan Xang a hontian a kitakit, o sacomahaday a to'ek i likisi no LAOS kora. I 1707 a mihecaan i, namakayni i kalalifet to sakamalahonti i, mapecih sato kora kitakit. Mararid heca a ma'eco no malalilisay a Syam (Siam) ato Yey-nan, saikoray i, mala kowanan sato nona tosaay a kitakit. I 1893 a mihecaan i, mala kowanan no Fa-kwo ko LAOS, mapatireng ko mipa'adingay a kowanan, a mipaketon to lilis no sera no aniniay a LAOS. I 1953 a mihecaan i, paratoh ko LAOS to nika pisiiked, patireng to iraay ko kimpo a hontian a kitakit, nikawrira caay ka halafin, maroneng sato i halafinay a lalood i laloma' no kitakit. I 1975 a mihecaan i, o kong-can-cu-yi a cefang o Pathet Lao hananay, mipatekop to hontian a sifo. Nani tiya a mapatireng ko LAOS-zen-min-min-cu-kong-ho-kwo tahaanini.

O harateng no 'alomanay a tamdaw i, o Ma-ke-si-Liyen-ning-cu-yi ko matatodongay a harateng no sifo no LAOS. O cecayay aca ko a'arawen a kapolongan a sifo no LAOS-zen-min-ke-ming-tang a sya-hwey-cu-yi-kong-ho-kwo kora. Nikawrira, nisoritan i kimpo no LAOS i, o min-cu a kitakit no finawlan ko LAOS, caay ka o sya-hwey-cu-yi a kitakit. O harateng no citodongay no LAOS i, itiraay i pirakatan pasi sya-hwey-cu-yi a to'ek ko kitakit anini. A mata'elif ho ko pinapina a halafinay a to'ek no sakacomahad, ta nga'ay a tangasa i kacifaloco'an no sya-hwey-cu-yi.

O adihayay a kasafinacadan a kitakit ko LAOS. Mahaop no Lao a finacadan ko 55 a pasinto no polong a ka'aloman no tamdaw, o tatapangan cangra i demak no sici ato fonka. Itini i nisoritan a codad no sifo no LAOS i 2005 a mihecaan, toya "Kasafinacadan no LAOS-zen-min-min-cu-kong-ho-kwo" hananay i, polong ira ko 49 a kasafinacadan itini. Ano pakayni i kamaro'an a sera a misakilac i, malatolo a tata'angay a cefang no finacadan: o itiraay i dafdaf a Lao Loum, o itiraay i tapolo a Lao Theung, ato itiraay i takaraway a lotok a Lao Soung. Somowal to Lao a sowal ko Lao Loum a finacadan. O roma sato i, somowal to Tibeto-Burman, Mon-Khmer, ato Hmong a sowal, ato roma a kasasowal ko Lao Theung ato Lao Soung a finacadan. Nani to'as ho i, o tatapangan a pitooran nona kitakit ko Theravada Fo-cyaw.

O maomahay ko tatapangan no saka'orip no LAOS, caay ho ka tanektek ko paranaan no kogyo. O pisadinki nani nanom ko tektek no kogyo no LAOS, pakayni i pipatayra to dinki ato lalan no cilamalay a patireng to kalali'aca ato malalilisay a kitakit ko LAOS. O cecayay no kalamkamay a macomahad a kitakit ko LAOS, nani 2013 a mihecaan tahira i 2018 a mihecaan i, mahaop no lalen no kacomahad no GDP ko 7.25 %. I 2018 a mihecaan i, ano pakayni i pisa'osian to lalen no GDP no cecayay a tamdaw i, mala saka pito itini i Wali Katimol no Asia ko LAOS, itiraay i ikor no Singapore, Brunei, Malaysia, Thailand, Indonesia, ato Philippines. Ano pakayni i pisa'osian to kacomahad no tamdaw i, o saka 139 itini i polong no hekal ko LAOS, a mapakilac i sifo'ay a cefang. O mikapotay to UN, ASEAN, EAS, ato OIF a cefang ko LAOS anini. I 2013 a mihecaan i, mikapot to WTO kora kitakit.

I 1893 a mihecaan i, misitapang a mala matatodongay a ngangan no kitakit ko LAOS. O ngangan no Lao a finacadan ko sapisangangan no Fa-kwo toya nipatirengan a mipa'adingay a kowanan i to'asan a sera no Lan Xang. Itini i sowal no Lao i, cecayay ko imi no "Lao" hananay. Mapaso'elin no 'alomanay i, o sakacecay a pangangan to tireng i Kra-Dai a kasasowal kora. Malecaday ko tapangan tora "Liao" hananay i sowal no Zhuang. Ira aca ko kalaloma'an nona ngangan to Gelao a finacadan, to'asan a Liao a tamdaw, ato palokesay a pangangan no to'asan a codad to "Liao" a finacadan.

Caay kalecad ko sapisangangan no somowalay to sowal no Holam a tamdaw to LAOS. O "Lǎowō" han no Cung-kwo, Hong Kong, ato Macau a pangangan ko LAOS; o "Liao-kwo" han no Taywan, Malaysia, ato Singapore a pangangan. Itini i nisoritan no to'asan a codad no Holam i, adihay ko kasasiromaroma a nipanganganan tona kitakit. Panganganen to Nan-zhang, Lan-zhang, Lan Xang, Lao-wo, Lao-zhua, Lao-ya, ato Liao-cha kora kitakit. Itini i nisoritan no to'asan a codad no Vietnam i, o "Ai-lao" ato "Lao-kwo" han a pangangan ko LAOS, ano pasamoko'en a pangangan i, o "Lao" han. Itini i nisoritan no Ripon i, ira aca ko "Ra-u" hananay a pangangan. Ika'ayaw no 1950 a mihecaan i, yo paratoh to demak no LAOS ko paratohay a codad no Cung-kwo i, caay ka palacecay ko sapisangangan to sowal no Holam, panganganen to "Liao", "Lao", ato "Liao" kora kitakit. I saikoray sato i, o "Lǎowō" han ni Chen Yi a mipaketon ko sapisangangan toya kitakit. Nikaorira, o "Liao-kwo" han ho no somowalay to sowal no Holam a tamdaw itini i Taywan ato Wali Katimol no Asia a pangangan ko LAOS.